CentOS là gì? Tổng quan thông tin và cách download CentOS Stream

CentOS từng là nền tảng quen thuộc của nhiều hệ thống doanh nghiệp, nhưng sự chuyển hướng sang CentOS Stream khiến người dùng cần hiểu rõ trước khi triển khai. Cùng Viettel IDC tìm hiểu CentOS là gì, đặc điểm và cách sử dụng phù hợp với nhu cầu hiện nay.

CentOS là gì?

CentOS (Community Enterprise Operating System) là một hệ điều hành mã nguồn mở miễn phí ra mắt vào tháng 5 năm 2004, được phát triển hướng đến môi trường máy chủ và ứng dụng doanh nghiệp. CentOS Linux trước đây được xây dựng từ mã nguồn của Red Hat Enterprise Linux (RHEL), cung cấp nền tảng tương thích về chức năng với RHEL và nhận hỗ trợ từ cộng đồng.

CentOS Linux đã chính thức ngừng hỗ trợ và không còn nhận các bản cập nhật bảo mật: CentOS 8 dừng từ ngày 31/12/2021 và CentOS 7 dừng từ ngày 30/6/2024. Hiện nay, dự án tập trung phát triển CentOS Stream, với các thay đổi được cập nhật trước khi đưa vào những bản cập nhật tiếp theo của RHEL.

Các phiên bản CentOS

CentOS trải qua hai dòng phát triển chính: CentOS Linux trước đây và CentOS Stream hiện nay. Thông tin tổng hợp các phiên bản CentOS:

- CentOS Linux 2.1, 3 và 4: Những thế hệ đầu tiên, đặt nền tảng cho dòng hệ điều hành máy chủ tương thích với RHEL. Các phiên bản này đã ngừng hỗ trợ và chỉ còn được lưu trữ để tham khảo. 

- CentOS Linux 5 và 6: Tiếp nối dòng CentOS truyền thống, từng phục vụ nhiều hệ thống máy chủ doanh nghiệp. Hiện cả hai đã kết thúc vòng đời, không còn được dự án cập nhật. 

- CentOS Linux 7: Một phiên bản được sử dụng rộng rãi trong môi trường máy chủ, đã chính thức ngừng hỗ trợ từ 30/06/2024.

- CentOS Linux 8: Phiên bản cuối của dòng CentOS Linux, đã kết thúc vòng đời ngày 31/12/2021, trước cả CentOS Linux 7. 

- CentOS Stream 8: Nhận các thay đổi trước khi đưa vào bản cập nhật RHEL 8; đã dừng cập nhật từ 31/05/2024.

- CentOS Stream 9: Thuộc quá trình phát triển RHEL 9, hiện vẫn được duy trì và dự kiến kết thúc vòng đời ngày 31/05/2027.

- CentOS Stream 10: Thế hệ Stream mới nhất hiện nay, gắn với quá trình phát triển RHEL 10 và có thời hạn duy trì đến 31/05/2030.

Ưu điểm và nhược điểm của hệ điều hành CentOS

Ưu điểm của CentOS

- Miễn phí và mã nguồn mở: Người dùng được sử dụng, nghiên cứu và tùy chỉnh hệ điều hành, giúp giảm chi phí bản quyền khi triển khai máy chủ.

- Gắn với hệ sinh thái RHEL: CentOS Stream giúp lập trình viên tiếp cận các thay đổi dự kiến xuất hiện trong bản cập nhật RHEL tiếp theo, phù hợp để phát triển và kiểm thử ứng dụng.

- Đáp ứng nhiều nhu cầu triển khai: Hệ điều hành phục vụ môi trường phát triển, kiểm thử và vận hành ứng dụng thực tế khi đáp ứng yêu cầu của hệ thống.

- Có cộng đồng hỗ trợ: Người dùng trao đổi kinh nghiệm, tìm tài liệu và báo lỗi qua diễn đàn, danh sách thư điện tử cùng các kênh chính thức.

Nhược điểm của CentOS

- CentOS Linux không còn được cập nhật: Các hệ thống dùng phiên bản cũ không nhận thêm bản vá từ dự án, nên cần có kế hoạch chuyển đổi sang nền tảng còn được hỗ trợ. 

- Cần kiểm tra tương thích ứng dụng: CentOS Stream đi trước RHEL ở nhiều thay đổi phần mềm; không nên mặc định ứng dụng chạy trên một phiên bản RHEL sẽ hoạt động giống hệt trên Stream.

- Đòi hỏi kiểm thử trước khi cập nhật: Với hệ thống quan trọng, quản trị viên cần đánh giá ảnh hưởng của các gói mới trên môi trường thử nghiệm trước khi áp dụng.

- Không cam kết thời gian cập nhật bảo mật bằng SLA: Dự án không đưa ra SLA về thời điểm xử lý các bản cập nhật bảo mật cho CentOS Stream. 

- Yêu cầu kiến thức quản trị Linux: Người mới cần làm quen với dòng lệnh, phân quyền, quản lý dịch vụ và cấu hình mạng để vận hành hệ thống hiệu quả.

CentOS được sử dụng để làm gì?

CentOS phục vụ nhiều nhu cầu từ vận hành máy chủ đến phát triển phần mềm. Với các triển khai mới, những ứng dụng dưới đây nên thực hiện trên CentOS Stream còn được hỗ trợ:

- Vận hành máy chủ web: Cài đặt Apache hoặc Nginx cùng các thành phần cần thiết để chạy website, API và ứng dụng web.

- Triển khai ứng dụng doanh nghiệp: Làm nền tảng chạy phần mềm nội bộ và dịch vụ backend sau khi kiểm tra khả năng tương thích.

- Phát triển và kiểm thử phần mềm: Giúp lập trình viên đánh giá ứng dụng trước các thay đổi dự kiến xuất hiện trong bản cập nhật RHEL tiếp theo. 

- Triển khai trên đám mây: Sử dụng các cloud image chính thức để tạo môi trường Linux trên hạ tầng đám mây phù hợp. 

- Học quản trị Linux: Thực hành dòng lệnh, quản lý gói phần mềm, phân quyền người dùng, cấu hình mạng và quản lý dịch vụ.

- Phát triển giải pháp mã nguồn mở: Xây dựng, đóng gói và thử nghiệm phần mềm trong hệ sinh thái CentOS, bao gồm các dự án của nhóm chuyên môn SIG.

Một số lệnh cơ bản khi sử dụng CentOS

Các lệnh trên CentOS Stream giúp người dùng kiểm tra hệ thống, quản lý phần mềm và điều khiển dịch vụ qua Terminal. Dưới đây là những lệnh cơ bản để bắt đầu:

Hướng dẫn Download CentOS và cài đặt

Để cài mới, bạn nên chọn CentOS Stream còn được hỗ trợ thay cho CentOS Linux đã ngừng cập nhật. Hướng dẫn dưới đây sử dụng CentOS Stream 9 tải từ trang download chính thức.

Cài đặt cơ bản

Bạn có thể cài CentOS Stream trên máy ảo để thực hành hoặc trên máy vật lý. Trước khi bắt đầu, hãy sao lưu dữ liệu nếu ổ đĩa dự kiến cài đã chứa thông tin.

- Bước 1: Truy cập trang tải CentOS, chọn CentOS Stream 9 và kiến trúc phù hợp. Với máy dùng bộ xử lý Intel hoặc AMD 64 bit, chọn x86_64, tải bộ cài DVD ISO và đối chiếu mã SHA-256 với thông tin được cung cấp.

- Bước 2: Gắn tệp ISO vào ổ đĩa quang ảo nếu dùng máy ảo. Nếu cài trên máy vật lý, tạo USB khởi động từ ISO rồi chọn khởi động máy bằng USB đó.

- Bước 3: Tại màn hình khởi động, chọn Test this media & install CentOS Stream 9 để kiểm tra bộ cài trước khi cài đặt. Sau đó chọn ngôn ngữ và nhấn Continue.

- Bước 4: Trong Installation Destination, chọn ổ đĩa đích và phương án phân vùng. Với máy ảo mới có ổ đĩa trống, chọn phân vùng tự động; nếu ổ đĩa có dữ liệu, kiểm tra kỹ các thay đổi trước khi xác nhận.

- Bước 5: Mở Software Selection, chọn Minimal Install để cài hệ thống dòng lệnh hoặc Server with GUI nếu cần giao diện đồ họa.

- Bước 6: Trong Time & Date, đặt múi giờ phù hợp. Tiếp theo, mở Network & Host Name, bật kết nối mạng và đặt tên máy.

- Bước 7: Tạo tài khoản trong User Creation, đặt mật khẩu mạnh và chọn Make this user administrator để cấp quyền quản trị qua sudo.

- Bước 8: Kiểm tra lại cấu hình, nhấn Begin Installation và chờ hoàn tất. Chọn Reboot System, tháo USB hoặc ngắt ISO khỏi máy ảo rồi đăng nhập bằng tài khoản vừa tạo.

Cài đặt Linux CentOS

Sau khi cài xong, bạn cần kiểm tra hệ thống và cập nhật phần mềm trước khi sử dụng. Các thao tác dưới đây thực hiện trong Terminal bằng tài khoản có quyền sudo.

- Bước 1: Chạy cat /etc/os-release để xác nhận phiên bản CentOS Stream, sau đó dùng uname -r để xem kernel đang hoạt động.

- Bước 2: Chạy ip addr để kiểm tra địa chỉ IP. Kiểm tra kết nối tới kho phần mềm bằng sudo dnf makecache; nếu xuất hiện lỗi, cần kiểm tra mạng và DNS.

- Bước 3: Dùng dnf check-update để xem các gói có bản cập nhật. Lệnh này chỉ kiểm tra, chưa cài đặt thay đổi.

- Bước 4: Chạy sudo dnf upgrade, đọc danh sách gói được đề xuất cập nhật rồi nhập y để xác nhận. Đây là thao tác cập nhật phần mềm trong phiên bản hiện tại, không phải nâng cấp sang phiên bản CentOS Stream lớn hơn.

- Bước 5: Cài phần mềm cần thiết bằng sudo dnf install ten_goi, thay ten_goi bằng tên thực tế. Chẳng hạn, sudo dnf install httpd dùng để cài Apache HTTP Server.

- Bước 6: Nếu vừa cập nhật kernel, chạy sudo reboot vào thời điểm phù hợp. Sau khi đăng nhập lại, dùng uname -r để kiểm tra kernel đang chạy.

So sánh hai hệ điều hành CentOS và Ubuntu khác gì nhau?

CentOS và Ubuntu đều là các bản phân phối Linux, nhưng khác nhau về nền tảng phát triển, cách quản lý phần mềm và chính sách hỗ trợ. CentOS Stream phù hợp khi doanh nghiệp cần làm việc sát với hệ sinh thái RHEL, còn Ubuntu LTS đáng cân nhắc cho dự án cần chu kỳ hỗ trợ dài và lựa chọn hỗ trợ thương mại rõ ràng.

Kết luận

CentOS là nền tảng đáng tìm hiểu khi học quản trị Linux hoặc phát triển ứng dụng trong hệ sinh thái RHEL. Với hệ thống mới, hãy đánh giá CentOS Stream dựa trên khả năng tương thích và thời gian hỗ trợ; với máy chủ đang chạy CentOS Linux, cần ưu tiên kế hoạch chuyển đổi để tiếp tục nhận cập nhật bảo mật.

Để tìm hiểu thêm về các sản phẩm, dịch vụ tại Viettel IDC, vui lòng liên hệ đến Viettel IDC:

- Hotline: 1800.8088 (miễn phí cước gọi)

- Fanpage: https://www.facebook.com/viettelidc

- Website: https://viettelidc.com.vn