Browser Hijacking là gì? Nguyên nhân, cách xử lý và phòng tránh hiệu quả

Browser Hijacking là tình trạng trình duyệt bị thay đổi hoặc kiểm soát ngoài ý muốn, khiến người dùng gặp các hiện tượng như đổi trang chủ, thay đổi công cụ tìm kiếm, tự chuyển hướng website hoặc xuất hiện quảng cáo bất thường. Không chỉ gây khó chịu khi sử dụng Internet, Browser Hijacking còn có thể liên quan đến phần mềm độc hại, hoạt động theo dõi và nguy cơ lộ thông tin cá nhân. Bài viết dưới đây Viettel IDC sẽ giúp bạn hiểu rõ Browser Hijacking là gì, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách xử lý và những biện pháp cần thiết để hạn chế nguy cơ trình duyệt bị chiếm quyền.

Browser Hijacking là gì?

Browser Hijacking là tình trạng trình duyệt web bị thay đổi các thiết lập hoặc hành vi mà không có sự cho phép rõ ràng của người dùng. Những thay đổi này thường liên quan đến trang chủ, công cụ tìm kiếm mặc định, trang tab mới, tiện ích mở rộng hoặc cơ chế chuyển hướng website. Trong nhiều trường hợp, mục tiêu của Browser Hijacking là đưa người dùng đến những trang web không mong muốn, tăng lượt truy cập quảng cáo hoặc tạo điều kiện cho các hành vi nguy hiểm hơn. Microsoft mô tả browser hijacker là loại phần mềm độc hại có khả năng tác động đến cài đặt trình duyệt và buộc trình duyệt chuyển hướng đến những website mà người dùng không chủ định truy cập.

Browser Hijacking thường không xuất hiện dưới dạng một cuộc tấn công rõ ràng. Người dùng có thể vô tình cài đặt phần mềm đi kèm những tiện ích không mong muốn, tải một ứng dụng từ nguồn thiếu tin cậy hoặc cấp quyền cho một extension mà không kiểm tra kỹ. Sau khi được cài đặt, phần mềm có thể âm thầm thay đổi thiết lập trình duyệt và bắt đầu hoạt động.

Nguyên nhân khiến trình duyệt bị Browser Hijacking

Browser Hijacking thường bắt đầu từ việc phần mềm hoặc tiện ích không mong muốn được đưa vào thiết bị. Người dùng có thể không chủ động cài đặt một browser hijacker nhưng vẫn vô tình chấp nhận nó trong quá trình cài đặt phần mềm khác.

Một số nguyên nhân phổ biến khiến trình duyệt bị Browser Hijacking bao gồm: 

- Tải phần mềm miễn phí từ những website không đáng tin cậy

- Cài đặt Extension độc hại 

- Chứa nhiều liên kết độc hại 

- Quảng cáo giả mạo 

- Sử dụng trình duyệt hoặc hệ điều hành không được cập nhật 

- Cấp quyền quá rộng cho website hoặc extension mà không kiểm tra

Nhìn chung, Browser Hijacking thường không xuất hiện từ một nguyên nhân duy nhất. Rủi ro có thể bắt đầu từ nhiều nguyên nhân khác nhau Vì vậy, phòng tránh cần bắt đầu ngay từ quá trình tải và cài đặt phần mềm thay vì chỉ xử lý sau khi trình duyệt đã bị thay đổi.

Cách xử lý khi trình duyệt bị Browser Hijacking

Khi nghi ngờ Browser Hijacking, trước tiên người dùng nên hạn chế đăng nhập vào các tài khoản quan trọng trên trình duyệt cho đến khi xác định được nguyên nhân. Điều này đặc biệt cần thiết nếu trình duyệt xuất hiện dấu hiệu chuyển hướng bất thường hoặc extension lạ có quyền truy cập dữ liệu duyệt web.

Bước tiếp theo là kiểm tra extension. Xem lại toàn bộ tiện ích đang được cài đặt và gỡ những extension mà người dùng không nhận diện, không còn sử dụng hoặc không tin tưởng. Google cũng khuyến nghị gỡ các extension không cần thiết hoặc không đáng tin cậy khi xử lý tình trạng trình duyệt bị thay đổi.

Sau đó, kiểm tra các ứng dụng được cài gần thời điểm Browser Hijacking bắt đầu xuất hiện. Nếu có một phần mềm lạ hoặc một chương trình vừa được cài đặt trước khi xảy ra sự cố, cần xem xét gỡ bỏ chương trình đó. Google khuyến nghị kiểm tra và loại bỏ phần mềm không mong muốn trước khi thực hiện bước reset trình duyệt.

Tiếp theo là khôi phục các thiết lập trình duyệt. Người dùng có thể kiểm tra lại trang chủ, công cụ tìm kiếm mặc định, trang tab mới và những thiết lập liên quan. Nếu không thể xác định chính xác thay đổi nào đang gây ra sự cố, có thể sử dụng chức năng reset của trình duyệt.

Sau khi kiểm tra trình duyệt, cần quét toàn bộ thiết bị bằng giải pháp bảo mật đáng tin cậy. Việc reset trình duyệt có thể loại bỏ một số thay đổi nhưng không đảm bảo phần mềm gây ra Browser Hijacking đã bị loại bỏ khỏi hệ thống. Google khuyến nghị kiểm tra và loại bỏ malware hoặc phần mềm không an toàn khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Trong trường hợp nghi ngờ thông tin tài khoản đã bị lộ, người dùng nên thực hiện các biện pháp bảo vệ tài khoản sau khi thiết bị được kiểm tra. Việc thay đổi mật khẩu từ một thiết bị sạch sẽ an toàn hơn nếu có khả năng trình duyệt đã bị theo dõi. Với các tài khoản quan trọng, nên kiểm tra lịch sử đăng nhập và kích hoạt xác thực đa yếu tố nếu dịch vụ hỗ trợ.

Cách phòng tránh Browser Hijacking hiệu quả

Người dùng có thể phòng tránh Browser Hijacking bằng những cách sau:

- Kiểm soát nguồn phần mềm và extension được đưa vào thiết bị: Người dùng nên tải ứng dụng từ website chính thức hoặc nguồn phân phối đáng tin cậy, đồng thời tránh các bộ cài không rõ nguồn gốc.

- Không nên bỏ qua các tùy chọn khi cài đặt: Cần đọc kỹ những thành phần được đề xuất cài thêm và từ chối những chương trình không cần thiết. Đây là một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế phần mềm đi kèm được cài vào hệ thống.

- Quan lý chặt chẽ Extension: Chỉ cài những tiện ích thực sự cần thiết và kiểm tra nhà phát triển, nguồn cung cấp cũng như quyền mà extension yêu cầu. Một tiện ích yêu cầu quyền truy cập rộng nhưng không có lý do rõ ràng là yếu tố cần cân nhắc trước khi cài đặt.

- Hạn chế nhấp vào các liên kết đáng ngờ: Những thông báo như trình duyệt đã nhiễm virus, máy tính cần cập nhật hoặc người dùng vừa nhận được phần thưởng có thể được sử dụng để dụ tải phần mềm. Khi gặp thông báo bất thường, nên đóng trang và truy cập trực tiếp website chính thức thay vì làm theo hướng dẫn trong pop-up.

- Cập nhật trình duyệt và hệ điều hành thường xuyên: Các bản cập nhật giúp khắc phục những lỗ hổng bảo mật và cải thiện khả năng phòng vệ trước những mối đe dọa mới. Google cũng khuyến nghị cập nhật hệ điều hành khi xử lý vấn đề liên quan đến phần mềm không an toàn.

Browser Hijacking không phải lúc nào cũng gây ra hậu quả nghiêm trọng ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này liên quan đến malware hoặc phần mềm có khả năng thu thập dữ liệu, việc bỏ qua cảnh báo có thể tạo ra rủi ro lớn hơn. Vì vậy, cách tiếp cận hiệu quả nhất là kết hợp kiểm soát phần mềm, quản lý extension, cập nhật hệ thống, bảo vệ thiết bị và nâng cao nhận thức người dùng.

Kết luận

Hi vọng bài viết trên sẽ giúp bạn hiểu rõ Browser Hijacking là gì và có thể nhận biết sớm những thay đổi bất thường trên trình duyệt, tránh nhầm lẫn với các lỗi thông thường. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, cần kiểm tra phần mềm, extension, quét malware và khôi phục cài đặt trình duyệt. Chủ động kiểm soát nguồn tải xuống, cập nhật hệ thống và quản lý tiện ích là cách hiệu quả để giảm nguy cơ Browser Hijacking.