Data Center xanh – Xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên phát triển bền vững

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu xử lý cùng lưu trữ dữ liệu ngày càng gia tăng, kéo theo áp lực về tiêu thụ năng lượng và phát thải carbon. Trước thực trạng này, Data Center xanh trở thành xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên phát triển bền vững, giúp tối ưu hiệu suất vận hành. Vậy Data Center xanh hoạt động như thế nào? Tại sao đây lại là hướng đi không thể bỏ qua trong thời đại số? Hãy cùng Viettel IDC tìm hiểu chi tiết thông qua bài chia sẻ sau đây!

Vì sao Data Center cần "xanh hóa"?

Trung tâm dữ liệu (Data Center) được xem là "trái tim" của chuyển đổi số, nơi xử lý và lưu trữ khối lượng dữ liệu khổng lồ phục vụ cho mọi hoạt động từ điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo đến các dịch vụ số hóa trong đời sống và sản xuất. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của các trung tâm dữ liệu đi kèm với lượng điện năng tiêu thụ rất lớn, kéo theo phát thải khí nhà kính đáng kể.

Theo những dự báo, nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả, ngành công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) với Data Center có thể chiếm tới 8% tổng lượng phát thải toàn cầu vào năm 2030. Chính vì vậy, việc “xanh hóa” Data Center trở thành một yêu cầu cấp thiết, xuất phát từ trách nhiệm môi trường và sức ép ngày càng tăng từ nhiều phía. 

Chính phủ các nơi trên thế giới đang đẩy mạnh cam kết trung hòa carbon (Net Zero), ban hành nhiều chính sách khuyến khích hoặc bắt buộc doanh nghiệp giảm phát thải. Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng đặc biệt quan tâm đến các tiêu chí ESG (môi trường, xã hội và quản trị) trong quá trình đưa ra quyết định rót vốn. 

Ngoài ra, các quy định quốc tế như CBAM (Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới) hay EUDR (Quy định chống phá rừng của EU) cũng tạo áp lực buộc các doanh nghiệp phải minh bạch hóa và giảm dấu chân carbon trong toàn bộ chuỗi giá trị. Do đó, xanh hóa trung tâm dữ liệu vừa là một xu hướng tất yếu vừa là cơ hội để doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, nâng cao lợi thế cạnh tranh, tuân thủ các tiêu chuẩn toàn cầu cũng như thể hiện trách nhiệm đối với môi trường và xã hội.

Các yếu tố cốt lõi tạo nên một Data Center xanh

Một Data Center Xanh không tự nhiên mà có. Đây là kết quả của việc tối ưu đồng bộ nhiều yếu tố cốt lõi, cụ thể:

Hiệu suất năng lượng – PUE thấp

Một trong những yếu tố cốt lõi tạo nên một Data Center xanh chính là hiệu suất năng lượng, được đo lường thông qua chỉ số PUE (Power Usage Effectiveness). Chỉ số này phản ánh mức độ hiệu quả trong việc sử dụng năng lượng, đặc biệt là tỉ lệ giữa tổng năng lượng tiêu thụ của toàn trung tâm dữ liệu và năng lượng thực sự dành cho các máy chủ xử lý dữ liệu.

Mức PUE lý tưởng cho một trung tâm dữ liệu xanh hiện nay thường được đặt dưới ngưỡng 1.5, thậm chí nhiều mô hình tiên tiến đang hướng tới ngưỡng tiệm cận 1.1, thông qua đó thể hiện sự tối ưu gần như tuyệt đối.

Để đạt được mục tiêu này, các Data Center đang tích cực giảm lượng điện năng tiêu thụ ngoài máy chủ, đặc biệt tập trung vào việc tối ưu hóa hệ thống làm mát. Một xu hướng nổi bật là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (ML) để giám sát thời gian thực, tự động điều chỉnh hệ thống làm mát, từ đó đảm bảo điều kiện vận hành tối ưu trong khi vẫn tiết kiệm tối đa năng lượng tiêu thụ. Đây là bước khởi đầu quan trọng trên hành trình xây dựng các trung tâm dữ liệu thân thiện với môi trường.

Hệ thống làm mát tiết kiệm năng lượng

Làm mát hiệu quả là một trong những yếu tố then chốt khác giúp giảm tiêu thụ điện năng trong trung tâm dữ liệu. Các Data Center xanh thường áp dụng những giải pháp như làm mát bằng nước, tận dụng không khí tự nhiên (free cooling) và thiết kế luồng khí hợp lý để tăng hiệu quả tản nhiệt. 

Bên cạnh đó, việc hạn chế sử dụng các loại khí gây hiệu ứng nhà kính như F-Gas trong hệ thống làm lạnh cũng góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Nguồn điện sạch và năng lượng tái tạo

Việc sử dụng nguồn điện sạch là nền tảng quan trọng để xây dựng Data Center xanh. Các trung tâm dữ liệu ngày nay tích cực tích hợp điện mặt trời, điện gió vào hệ thống vận hành hoặc lựa chọn mua tín chỉ carbon để bù đắp phát thải.

Ngoài ra, những trung tâm này còn hợp tác với các nhà cung cấp năng lượng tái tạo giúp đảm bảo nguồn điện ổn định, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hỗ trợ lộ trình chuyển đổi năng lượng bền vững.

Thiết kế, vật liệu và công trình xanh

Thiết kế xây dựng cũng là nền tảng giúp Data Center vận hành hiệu quả và thân thiện với môi trường. Việc lựa chọn vật liệu tái chế, có khả năng cách nhiệt tốt và bố trí không gian tối ưu để tận dụng ánh sáng tự nhiên là yếu tố giảm tiêu thụ năng lượng cho làm mát và chiếu sáng hiệu quả. 

Bên cạnh đó, hướng tới các chứng nhận như LEED, EDGE hoặc các tiêu chuẩn công trình xanh cũng giúp đảm bảo trung tâm dữ liệu đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững ngay từ khâu thiết kế và thi công.

Quản lý vòng đời thiết bị CNTT

Các trung tâm dữ liệu xanh thông thường sẽ triển khai chính sách tái sử dụng, tái chế máy chủ, ổ cứng và thiết bị mạng đã qua sử dụng nhằm giảm thiểu rác thải điện tử. Điều này không chỉ giúp giảm tác động môi trường mà còn góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghệ.

Lợi ích của Data Center xanh đối với doanh nghiệp và xã hội

Xây dựng Data Center xanh mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả doanh nghiệp và xã hội, thông qua những ưu điểm nổi bật như sau:

- Giảm chi phí vận hành dài hạn: Việc tối ưu hiệu suất năng lượng, áp dụng công nghệ làm mát tiết kiệm và sử dụng nguồn điện sạch giúp giảm đáng kể chi phí điện. Đây là một trong những khoản chi lớn nhất của trung tâm dữ liệu.

- Tăng sức cạnh tranh toàn cầu: Khách hàng hiện nay đang ngày càng ưu tiên hợp tác với các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn môi trường. Data Center xanh sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về tính bền vững trong chuỗi cung ứng.

- Đáp ứng tiêu chuẩn ESG và phát triển bền vững: Đầu tư vào hạ tầng xanh thể hiện cam kết rõ ràng trong quản trị môi trường, hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch hơn về các báo cáo ESG và chiến lược phát triển dài hạn.

- Góp phần vào mục tiêu Net Zero: Xanh hóa trung tâm dữ liệu là hành động thiết thực, đóng góp vào cam kết giảm phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ Việt Nam trong lộ trình hướng đến trung hòa carbon vào năm 2050.

Các tiêu chuẩn quốc tế đánh giá Data Center xanh

Dưới đây là các tiêu chuẩn quốc tế thường được sử dụng để đánh giá mức độ “xanh” của những trung tâm dữ liệu:

- ISO 50001 – Quản lý năng lượng: Tiêu chuẩn này cung cấp khung quản lý giúp các trung tâm dữ liệu giảm thiểu việc sử dụng năng lượng, tối ưu hóa hiệu quả và giảm chi phí vận hành thông qua việc giám sát, cải tiến liên tục.

- ISO 14001 – Hệ thống quản lý môi trường: Đây là tiêu chuẩn quốc tế nhằm xác định các tiêu chí để xây dựng hệ thống quản lý môi trường hiệu quả, giúp các tổ chức giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và tuân thủ những quy định pháp luật liên quan.

- LEED / EDGE – Tiêu chuẩn công trình xanh: Các chứng nhận LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) và EDGE (Excellence in Design for Greater Efficiency) đánh giá các công trình xanh, bao gồm cả Data Center, dựa trên nhiều yếu tố như hiệu quả năng lượng, sử dụng vật liệu tái chế, giảm thiểu tác động môi trường.

- ENERGY STAR, EU Code of Conduct for Data Center: ENERGY STAR là chương trình của EPA Hoa Kỳ nhằm khuyến khích các sản phẩm sử dụng năng lượng hiệu quả. EU Code of Conduct cung cấp hướng dẫn về thực hành tốt nhất để giảm tiêu thụ năng lượng trong hoạt động của các trung tâm dữ liệu.

- Uptime Institute’s Sustainability Assessment: Đây là công cụ đánh giá mức độ bền vững của trung tâm dữ liệu, tập trung vào hiệu quả năng lượng, quản lý tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường.

Viettel IDC – Đơn vị tiên phong hướng tới Data Center xanh tại Việt Nam

Viettel IDC tự hào là đơn vị tiên phong trong việc phát triển Data Center xanh tại Việt Nam, khẳng định cam kết mạnh mẽ đối với phát triển bền vững và chuyển đổi số. Trung tâm dữ liệu Hòa Lạc được khai trương vào tháng 4 năm 2024 là minh chứng rõ ràng cho nỗ lực này. Với tổng công suất điện 30 MW, tại thời điểm đó, trung tâm không chỉ lớn nhất Việt Nam mà còn đạt tiêu chuẩn quốc tế về hiệu quả năng lượng và bảo vệ môi trường.​

Những điểm đặc biệt của Data Center Hoà Lạc bao gồm:

- Thiết kế kiến trúc tối ưu: Hình tổ ong giúp giảm nhiệt lượng và tối ưu luồng không khí, kết hợp với vật liệu thân thiện môi trường, tạo nên không gian hoạt động hiệu quả, bền vững. ​

- Công nghệ làm mát tiên tiến: Hệ thống giải nhiệt nước kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giám sát và tối ưu hóa, giúp đạt mức PUE từ 1.45-1.5, thể hiện hiệu suất năng lượng vượt trội.

- Chứng nhận quốc tế: Trung tâm dữ liệu đảm bảo đạt tiêu chuẩn ANSI/TIA-942-B:2017 Rated-3 về thiết kế và xây dựng cơ sở hạ tầng, cùng các chứng chỉ như ISO 50001 (Quản lý năng lượng), ISO 14001 (Quản lý môi trường), khẳng định chất lượng cùng cam kết với môi trường.

- Nguồn vốn xanh: Dự án được tài trợ bởi khoản vay xanh từ ngân hàng HSBC, minh chứng cho sự đầu tư nghiêm túc và trách nhiệm với môi trường.

Với những nỗ lực trên, Viettel IDC không chỉ cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế mà còn góp phần quan trọng vào việc xây dựng hạ tầng số quốc gia bền vững, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.

Kết luận

Thông qua bài viết, chúng ta có thể nhận thấy Data Center xanh không còn là lựa chọn, đây là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên phát triển bền vững. Hy vọng với những chia sẻ trên của Viettel IDC đã giúp đọc giả có được góc nhìn toàn diện nhất xoay quanh chủ đề này. Để tìm hiểu thêm về dịch vụ Data Center của Viettel IDC, vui lòng liên hệ đến:

- Hotline: 1800.8088 (miễn phí cước gọi)

- Fanpage: https://www.facebook.com/viettelidc

- Website: https://viettelidc.com.vn