Browser-based attack là gì? Tìm hiểu về tấn công trình duyệt A-Z

Có tới 95% phần mềm độc hại lây lan qua trình duyệt không thể bị phát hiện bằng các công cụ bảo mật thông thường. Đáng lo ngại hơn, mỗi sự cố liên quan đến loại mã độc này có thể khiến tổ chức thiệt hại trung bình khoảng 3,2 triệu USD. Cùng Viettel IDC tìm hiểu browser-based attack là gì và các hình thức tấn công phổ biến.

Browser-based attack là gì?

Browser-based attack (tấn công dựa trên trình duyệt) là các hành vi lợi dụng lỗ hổng, tính năng hoặc tiện ích mở rộng của trình duyệt web (như Google Chrome, Firefox, Safari) để xâm nhập hệ thống, đánh cắp dữ liệu hoặc lừa đảo người dùng. Khác với những cuộc tấn công trực tiếp vào máy chủ, tấn công dựa trên trình duyệt chủ yếu diễn ra trong quá trình người dùng truy cập và tương tác với nội dung trực tuyến. 

Lý giải nguyên nhân trình duyệt bị tấn công

Mối đe dọa trên trình duyệt xuất phát từ nhiều điểm yếu khác nhau như phần mềm lỗi thời, tiện ích không an toàn và các website chứa mã độc. Nhận diện đúng những nguyên nhân này giúp người dùng chủ động giảm thiểu rủi ro trước các mối đe dọa trên trình duyệt.

Các hình thức tấn công trình duyệt phổ biến hiện nay

1. Tấn công chèn mã độc liên trang (Cross-Site Scripting – XSS)

XSS là hình thức tấn công trong đó tin tặc chèn mã độc, thường là JavaScript, vào website để mã này thực thi trên trình duyệt của người dùng. Qua đó, kẻ tấn công có thể đánh cắp cookie, mã phiên đăng nhập, dữ liệu cá nhân, thay đổi nội dung trang hoặc chuyển hướng nạn nhân đến website độc hại.

Ví dụ, một trang blog cho phép người đọc đăng bình luận nhưng không kiểm tra kỹ dữ liệu đầu vào. Tin tặc có thể chèn đoạn script vào phần bình luận, khiến mã độc tự động chạy khi người khác mở bài viết. Đoạn mã này sau đó gửi cookie đăng nhập của nạn nhân về máy chủ do kẻ tấn công kiểm soát.

2. Tấn công giả mạo yêu cầu liên trang (Cross-Site Request Forgery – CSRF)

CSRF lợi dụng phiên đăng nhập hợp lệ của người dùng để khiến trình duyệt âm thầm gửi một yêu cầu ngoài ý muốn đến ứng dụng web. Do yêu cầu đi kèm cookie xác thực sẵn có, máy chủ có thể hiểu nhầm rằng hành động đó được chính chủ tài khoản thực hiện.

Chẳng hạn, người dùng đang đăng nhập vào dịch vụ ngân hàng rồi nhấp vào một liên kết được gửi qua email. Trang đích bí mật kích hoạt yêu cầu chuyển tiền đến tài khoản của kẻ xấu. Nếu ngân hàng không kiểm tra CSRF token hoặc xác nhận lại giao dịch, yêu cầu có thể được xử lý mà nạn nhân không hề hay biết.

3. Tấn công lừa đảo (Phishing)

Phishing là phương thức browser-based attack giả danh một tổ chức hoặc cá nhân đáng tin cậy để dụ nạn nhân tự cung cấp thông tin nhạy cảm. Kẻ gian thường sử dụng email, tin nhắn, quảng cáo hoặc website giả nhằm thu thập mật khẩu, mã OTP, thông tin thẻ và dữ liệu định danh.

Một trường hợp phổ biến là email giả mạo ngân hàng với nội dung cảnh báo tài khoản sắp bị khóa. Người nhận được yêu cầu nhấp vào liên kết để xác minh danh tính, nhưng đường dẫn lại đưa đến trang đăng nhập giả. Khi thông tin được nhập vào, dữ liệu sẽ chuyển thẳng đến kẻ tấn công.

4. Tải xuống mã độc tự động (Drive-by Download)

Drive-by Download là hình thức mã độc được tự động tải xuống hoặc thực thi khi người dùng truy cập một website đã bị cài cắm nội dung nguy hiểm. Cuộc tấn công thường khai thác lỗ hổng trong trình duyệt, plugin hoặc tiện ích chưa được cập nhật, đôi khi không cần nạn nhân nhấp vào bất kỳ tệp nào.

Ví dụ, người dùng mở một trang tin tức đã bị xâm nhập và chứa tập lệnh độc hại chạy ngầm. Đoạn mã phát hiện trình duyệt đang sử dụng phiên bản cũ rồi khai thác lỗ hổng để cài malware lên thiết bị. Toàn bộ quá trình có thể diễn ra mà không xuất hiện thông báo tải xuống rõ ràng.

5. Tấn công xen giữa (Man-in-the-Middle – MitM)

Trong tấn công dựa trên trình duyệt MitM, kẻ xấu bí mật chen vào quá trình trao đổi dữ liệu giữa trình duyệt và website. Vị trí trung gian này cho phép chúng theo dõi, sao chép hoặc chỉnh sửa thông tin truyền đi trước khi dữ liệu đến đúng nơi nhận.

Nguy cơ thường xuất hiện khi người dùng kết nối Wi-Fi công cộng không an toàn và truy cập website qua HTTP. Tin tặc trong cùng mạng có thể chặn lưu lượng, đọc thông tin đăng nhập hoặc thay đổi nội dung trang trả về. Chúng cũng có khả năng chèn liên kết và mã độc vào phiên truy cập của nạn nhân.

6. Tấn công đánh lừa cú nhấp chuột (Clickjacking)

Clickjacking là thủ thuật che giấu một nút hoặc thành phần tương tác phía sau giao diện mà người dùng đang nhìn thấy. Nạn nhân tưởng mình đang nhấp vào nội dung bình thường, nhưng thao tác thực tế lại kích hoạt một hành động khác do kẻ tấn công thiết lập.

Chẳng hạn, một website độc hại hiển thị nút “Xem video” nhưng đặt iframe trong suốt chứa nút cấp quyền ở phía trên. Khi nhấp chuột, người dùng vô tình đồng ý chia sẻ dữ liệu, bật camera hoặc thực hiện thao tác trên một dịch vụ khác. Do lớp giao diện thật bị che khuất, nạn nhân rất khó nhận biết hành động vừa xảy ra.

7. Chiếm quyền điều khiển trình duyệt (Browser Hijacking)

Browser Hijacking xảy ra khi phần mềm độc hại hoặc tiện ích không an toàn can thiệp và thay đổi cách trình duyệt hoạt động. Trang chủ, công cụ tìm kiếm, tab mới hoặc thiết lập chuyển hướng có thể bị chỉnh sửa mà không có sự cho phép của người dùng.

Ví dụ, một tiện ích tự quảng cáo là công cụ hỗ trợ tải tệp nhưng thực chất chứa mã độc. Sau khi cài đặt, nó chuyển toàn bộ truy vấn tìm kiếm sang một website giả, liên tục hiển thị quảng cáo và theo dõi lịch sử truy cập. Người dùng cũng có thể gặp khó khăn khi cố gắng khôi phục cài đặt ban đầu.

8. Chiếm đoạt phiên đăng nhập (Session Hijacking)

Session Hijacking là hành vi tấn công dựa trên trình duyệt chiếm lấy cookie hoặc mã phiên hợp lệ để giả mạo người dùng đang đăng nhập. Khi sở hữu thông tin này, tin tặc có thể truy cập tài khoản mà không cần biết mật khẩu và đôi khi không phải vượt qua bước xác thực đa yếu tố ban đầu.

Ví dụ, nạn nhân đăng nhập vào một dịch vụ qua mạng Wi-Fi thiếu bảo mật. Kẻ tấn công theo dõi lưu lượng và thu được cookie phiên của tài khoản. Bằng cách đưa cookie đó vào trình duyệt của mình, chúng có thể tiếp tục phiên đăng nhập dưới danh nghĩa nạn nhân.

9. Đánh cắp thông tin qua tab trình duyệt (Tabnabbing)

Tabnabbing là biến thể của phishing, lợi dụng thói quen mở nhiều tab và ít kiểm tra lại địa chỉ website của người dùng. Một tab không hoạt động có thể bị thay đổi nội dung, tiêu đề và biểu tượng để mô phỏng trang đăng nhập của dịch vụ quen thuộc.

Giả sử người dùng mở trang ngân hàng rồi chuyển sang một tab khác trong thời gian dài. Khi quay lại, tab cũ đã biến thành giao diện đăng nhập giả với thông báo phiên làm việc hết hạn. Vì tin rằng mình vẫn ở website ngân hàng, nạn nhân nhập lại thông tin và vô tình chuyển dữ liệu cho tin tặc.

10. Đánh cắp dữ liệu biểu mẫu (Formjacking)

Formjacking là kỹ thuật cài mã độc vào biểu mẫu trực tuyến để bí mật sao chép dữ liệu ngay khi người dùng nhập hoặc gửi thông tin. Mục tiêu thường là trang thanh toán thương mại điện tử, nơi chứa số thẻ ngân hàng, mã bảo mật, họ tên, số điện thoại và địa chỉ.

Ví dụ, tin tặc khai thác lỗ hổng trên website bán hàng rồi chèn JavaScript vào trang thanh toán. Khi khách hàng hoàn tất đơn hàng, dữ liệu vẫn được gửi đến hệ thống của cửa hàng nhưng đồng thời bị chuyển thêm một bản đến máy chủ của kẻ xấu. Vì giao dịch vẫn diễn ra bình thường, cả khách hàng lẫn doanh nghiệp có thể không phát hiện sự cố ngay lập tức.

Các dấu hiệu trình duyệt bị tấn công và hướng dẫn phòng tránh

Browser-based attack thường để lại những biểu hiện bất thường trong quá trình sử dụng, từ thay đổi cài đặt đến xuất hiện quảng cáo hoặc phiên đăng nhập lạ. Phát hiện sớm dấu hiệu trình duyệt bị tấn công và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ mất tài khoản, rò rỉ dữ liệu và lây nhiễm mã độc sang thiết bị.

Bên cạnh xây dựng ứng dụng theo nguyên tắc lập trình an toàn, doanh nghiệp cần triển khai thêm lớp bảo mật chuyên dụng để kiểm soát lưu lượng truy cập và ngăn chặn các cuộc tấn công nhắm vào website. Viettel CWAF là giải pháp tường lửa ứng dụng web trên nền tảng đám mây, hỗ trợ phát hiện và xử lý những yêu cầu độc hại trước khi chúng tiếp cận hệ thống, qua đó giảm nguy cơ từ XSS, chèn mã, khai thác lỗ hổng và nhiều hình thức tấn công dựa trên trình duyệt khác.

Tìm hiểu chi tiết tại: https://viettelidc.com.vn/viettel-cwaf

Kết luận

Thông qua bài viết, bạn đã hiểu Browser-based attack là gì, những hình thức tấn công trình duyệt phổ biến cũng như nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết. Chủ động cập nhật phần mềm, kiểm soát tiện ích mở rộng và triển khai các lớp bảo mật phù hợp sẽ giúp cá nhân, doanh nghiệp giảm thiểu nguy cơ mất dữ liệu, chiếm quyền tài khoản và lây nhiễm mã độc.