Trực quan hóa dữ liệu là gì? Phân loại và thành phần

Trực quan hóa dữ liệu là quá trình biểu diễn dữ liệu dưới dạng hình ảnh hoặc bảng biểu để người xem dễ dàng nắm bắt, theo dõi thông tin. Trong bài viết sau đây, hãy cùng Viettel IDC tìm hiểu tầm quan trọng, lợi ích và phân loại kỹ thuật trực quan hóa dữ liệu khi ứng dụng vào các hoạt động của doanh nghiệp.

Trực quan hóa dữ liệu là gì?

Trực quan hoá dữ liệu, hay Data Visualization là quá trình biểu diễn thông tin, dữ liệu dưới dạng hình ảnh, đồ thị, biểu đồ,... để người sử dụng dễ dàng theo dõi, nắm bắt, phân tích dữ liệu một cách trực quan nhất.

Trực quan hoá dữ liệu được ứng dụng phổ biến trong hầu hết mọi lĩnh vực, ngành nghề. Bằng cách quan sát các đồ thị và biểu đồ, doanh nghiệp có thể phân tích hành vi, sở thích của khách hàng, nắm bắt xu hướng thị trường, từ đó lập chiến lược ngắn hạn và dài hạn phù hợp với mục tiêu kinh doanh. 

Xem thêm:

- Thị giác máy tính là gì? Vai trò của thị giác máy tính

- Cơ sở dữ liệu là gì? Đặc điểm, phân loại và ứng dụng

- Giám sát hiệu suất cơ sở dữ liệu (Database Performance Monitoring)

Tầm quan trọng của trực quan hóa dữ liệu

Thông thường, các doanh nghiệp sẽ phải xử lý một khối lượng lớn dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như website, hệ thống thu thập dữ liệu nội bộ, các thiết bị thông minh, mạng xã hội,... Tuy nhiên, những dữ liệu này có thể khó hiểu và khó sử dụng. Để thuận tiện cho quá trình phân tích và theo dõi dữ liệu, doanh nghiệp cần phải biểu diễn chúng dưới dạng thông tin đồ họa.

Sử dụng công cụ trực quan hóa dữ liệu đóng vai trò rất quan trọng. Nó có thể:

- Giúp doanh nghiệp dễ dàng phát hiện những thông tin quan trọng có thể bị bỏ qua nếu chỉ xem dữ liệu dưới dạng số.

- Truyền đạt thông tin một cách rõ ràng, chi tiết, đặc biệt là đối với những thông tin phức tạp và khó hiểu.

- Phân tích kết quả kinh doanh, dự đoán xu hướng trong tương lai và đưa ra chiến lược phù hợp.

- Cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình kinh doanh, giúp doanh nghiệp có thể hình dung các mô hình, mối quan hệ được biểu thị qua dữ liệu và đưa ra quyết định chính xác dựa trên những dữ liệu đã được phân tích.

- Tạo sự hấp dẫn về mặt hình ảnh và nội dung, giúp duy trì sự tập trung, tương tác với thông tin, đồng thời tăng khả năng nhớ và ghi nhận thông tin.

Lợi ích của trực quan hóa dữ liệu

Trực quan hóa dữ liệu mang đến nhiều lợi ích cho doanh nghiệp:

- Khai thác dữ liệu tối đa: Một số doanh nghiệp thường chỉ phân tích dữ liệu trong giai đoạn bán hàng và chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, nếu kết hợp với Data Visualization, doanh nghiệp có thể khai thác tối đa những dữ liệu này để phục vụ cho quá trình nghiên cứu, phân tích insight khách hàng. Từ đó, đưa ra phương án, kế hoạch phát triển sản phẩm và bán hàng tối ưu nhất 

- Truy cập linh hoạt: Công cụ trực quan hóa dữ liệu cho phép người dùng truy cập, làm việc linh hoạt trên nhiều thiết bị khác nhau. Điều này góp phần nâng cao hiệu suất và chất lượng công việc.

- Bảo mật dữ liệu: Data Visualization tích hợp khả năng bảo mật cao, giúp ngăn chặn những rủi ro về an ninh mạng, qua đó giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. 

- Tự động hóa công việc: Trực quan hóa dữ liệu cho phép doanh nghiệp tự động hóa các tác vụ. Để thống kê, sắp xếp dữ liệu một cách nhanh chóng và dễ dàng, doanh nghiệp có thể kết hợp công cụ Power BI với nhiều ứng dụng khác nhau như Outlook, Word, Excel, PowerPoint, OneDrive, Teams,... 

- Tiếp nhận dữ liệu nhanh chóng: Não bộ của con người có xu hướng tiếp nhận, xử lý thông tin có hình ảnh, bảng biểu nhanh hơn so với những nguồn dữ liệu dày đặc số và chữ. Công cụ Data Visualization giúp đơn giản hóa dữ liệu, biểu diễn dữ liệu một cách sinh động, dễ hiểu để người xem có thể nắm bắt, ghi nhớ các thông tin quan trọng nhất, cũng như đẩy nhanh quá trình đưa ra quyết định.

- Góp phần gia tăng doanh thu: Bằng cách sử dụng trực quan hóa dữ liệu, doanh nghiệp có thể xác định được doanh số bán hàng tăng hay giảm, chiến lược kinh doanh hiện tại có đạt hiệu quả hay không. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra những phương án và kế hoạch phù hợp hơn để góp phần thúc đẩy doanh thu. 

Xem thêm: Có nên quản lý công việc trong doanh nghiệp bằng tự động hóa?

Các thành phần của trực quan hóa dữ liệu

Trực quan hóa dữ liệu bao gồm các thành phần dưới đây:

- Thông điệp: Thể hiện được mục đích, nội dung cần truyền tải thông qua các hình ảnh, bảng biểu, chẳng hạn như đo lường hiệu suất công việc, hoặc dự đoán doanh số bán hàng.

- Dữ liệu: Sau được xác định được nguồn dữ liệu phù hợp, các nhà phân tích dữ liệu sẽ chỉnh sửa định dạng dữ liệu hiện có, đồng thời phân tích và loại bỏ những dữ liệu không cần thiết. 

- Hình ảnh trực quan: Các nhà phân tích dữ liệu sẽ lựa chọn định dạng phù hợp nhất để biểu thị và làm nổi bật những thông tin quan trọng, đơn giản hóa những số liệu phức tạp. Đó có thể là định dạng biểu đồ, hình minh họa, đồ thị hàm số,...

Phân loại kỹ thuật trực quan hóa dữ liệu

Các kỹ thuật trực quan hóa dữ liệu thường được doanh nghiệp áp dụng bao gồm:

- Trực quan hóa dữ liệu theo thời gian: Sử dụng biểu đồ đường, đồ thị đường để biểu diễn các đối tượng một chiều, tuyến tính.

- Trực quan hóa dữ liệu phân cấp: Sử dụng cấu trúc cây dữ liệu để phân cấp thông tin, liên kết những dữ liệu có mối quan hệ mật thiết thành một nhóm cố định. 

- Trực quan hóa dữ liệu theo mối quan hệ: Được dùng để thể hiện mối quan hệ phức tạp giữa các loại dữ liệu có liên quan. 

- Trực quan hóa dữ liệu đa chiều: Sử dụng biểu đồ tròn, biểu đồ cột để biểu diễn hai hoặc nhiều biến dữ liệu dưới dạng hình ảnh 2D, 3D. 

- Trực quan hóa dữ liệu theo không gian địa lý: Biểu thị dữ liệu có liên quan đến các vị trí thực tế. Biểu đồ mật độ, biểu đồ nhiệt,... là những ví dụ phổ biến của kỹ thuật này.

Quá trình trực quan hóa dữ liệu

Quá trình trực quan hóa dữ liệu gồm có năm bước:

- Xác định mục tiêu/lý do tại sao cần trực quan hóa dữ liệu.

- Thu thập các dữ liệu liên quan, chẳng hạn như lịch sử doanh số bán hàng, hiệu quả chiến dịch tiếp thị, có thể tận dụng kho lưu trữ dữ liệu hiện có của doanh nghiệp. 

- Xử lý dữ liệu: Tiến hành lọc và loại bỏ những dữ liệu không cần thiết, hoặc chuyển đổi dữ liệu.

- Lựa chọn kỹ thuật trực quan hóa dữ liệu: Tùy theo mục đích, nhu cầu sử dụng mà bạn có thể chọn biểu đồ cột, biểu đồ đường,... hoặc dạng trực quan hóa tĩnh (chỉ xem dữ liệu), trực quan hóa tương tác (điều chỉnh, thay đổi các biến thông qua dashboard).

- Tạo phương tiện trực quan hóa dữ liệu: Sử dụng các công cụ chuyên biệt để nhập dữ liệu và tự động tạo ra báo cáo theo yêu cầu.

Xem thêm: Cách lưu trữ dữ liệu an toàn nhất cho doanh nghiệp

Thách thức của trực quan hóa dữ liệu

Những thách thức thường gặp khi sử dụng trực quan hóa dữ liệu bao gồm:

- Chọn lọc, phân tích dữ liệu theo cảm tính. 

- Đơn giản hóa dữ liệu quá mức dẫn đến sai sót trong việc chọn lọc, xử lý thông tin, khiến cho quá trình phân tích, đánh giá dữ liệu thiếu khách quan và chính xác. 

- Một số đối tượng xấu có thể lợi dụng Data Visualization để phóng đại dữ liệu, đề cập số liệu “ảo” trong các bản báo cáo nhằm phục vụ cho mục đích cá nhân.

Tổng kết

Thay vì xử lý khối lượng lớn dữ liệu theo phương pháp thủ công như trước đây, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tiết kiệm thời gian, tự động hóa các bước phân tích, quản lý dữ liệu và tạo báo cáo. Áp dụng các công cụ trực quan hóa dữ liệu không chỉ giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin chính xác, kịp thời mà còn góp phần đẩy nhanh quá trình đưa ra quyết định, cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.