​World Bank: Việt Nam số hóa, con đường đến tương lai

GDP của Việt Nam dự kiến ​​sẽ tăng khoảng 4,8% trong năm 2021, dự báo này thấp hơn 2% so với dự báo do Ngân hàng Thế giới đưa ra vào tháng 12/2020. Đây là tác động tiêu cực của làn sóng COVID-19 đang diễn ra đối với hoạt động kinh tế tại Việt Nam, đặc biệt là đang diễn ra tại các tỉnh phía nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh - trung tâm kinh tế, thương mại của Việt Nam.

Dự báo được đưa ra trong ấn bản mới nhất của Take Stock (bản cập nhật 6 tháng một lần của Ngân hàng Thế giới về tình hình hoạt động kinh tế của Việt Nam) được công bố ngày 24/8/2021 nêu bật những nỗi đau kinh tế liên quan đến đợt bùng phát COVID-19 gần đây nhất. Các biện pháp giãn cách được chính phủ áp dụng để ngăn chặn đại dịch đã ảnh hưởng đến nền kinh tế trong nước.

Trong tháng 7, doanh số bán lẻ giảm 19,8% so với cùng kỳ năm ngoái, mức giảm lớn nhất kể từ tháng 4/2020. Có vẻ như sự gián đoạn trong các khu công nghiệp và chuỗi cung ứng do COVID-19 diễn ra trên diện rộng đã buộc các nhà xuất khẩu phải đóng cửa nhà máy tạm thời hoặc trì hoãn sản xuất.

“Nền kinh tế Việt Nam có phục hồi trong nửa cuối năm 2021 hay không sẽ phụ thuộc vào việc kiểm soát sự bùng phát COVID-19 hiện tại, việc triển khai vắc-xin hiệu quả và hiệu quả của các biện pháp tài chính để hỗ trợ các doanh nghiệp và hộ gia đình bị ảnh hưởng, cũng như kích thích sự phục hồi,” ông Rahul Kitchlu - Quyền Giám đốc Quốc gia Ngân hàng thế giới tại Việt Nam cho biết. “Trong khi rủi ro việc giảm giá tăng cao, các nền tảng kinh tế vẫn vững chắc ở Việt Nam và nền kinh tế có thể chuyển hướng với tốc độ tăng trưởng GDP 6,5-7% kể từ năm 2022 trở đi.”

Bên cạnh việc phân tích các xu hướng gần đây của nền kinh tế, ấn bản này có tựa đề “Digital Vietnam - The Path to Tomorrow” - “Việt Nam số hóa - Con đường đến tương lai”, tập trung vào những việc Việt Nam cần làm để hiện thực hóa tham vọng trở thành một trong những nền kinh tế kỹ thuật số tiên tiến nhất trên thế giới. Cuộc khủng hoảng COVID-19 đã thúc đẩy quá trình chuyển đổi kỹ thuật số của nền kinh tế địa phương khi ngày càng có nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam cung cấp dịch vụ trực tuyến. Chính phủ cũng đã tăng cường số hóa các thủ tục và cơ sở dữ liệu của mình.

Báo cáo cho rằng đối với hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, việc trở thành cường quốc kỹ thuật số sẽ không được quyết định bởi khả năng tạo ra những đột phá về công nghệ, mà là khả năng tận dụng tối đa các công nghệ kỹ thuật số được phát triển ở những nơi khác.

Ngoài cơ sở hạ tầng hiện đại, ba giải pháp đang được sử dụng để xây dựng khả năng kỹ thuật số của quốc gia và chính phủ. Các nhà hoạch định chính sách cần khuyến khích các doanh nghiệp và người lao động có được các kỹ năng phù hợp để tận dụng lợi thế của quá trình chuyển đổi số hóa, nuôi dưỡng năng lực đổi mới giữa các doanh nghiệp thông qua cạnh tranh và hỗ trợ tài chính cho các công ty khởi nghiệp và nhân tài địa phương, đồng thời thúc đẩy khả năng tiếp cận thông tin, chất lượng và bảo mật. Ba định hướng chính sách này sẽ đòi hỏi sự can thiệp thông minh của chính phủ với sự phối hợp chặt chẽ với khu vực tư nhân và hoàn toàn minh bạch.
 

Hành động thứ nhất: Nâng cao kỹ năng số

Người lao động cần có kỹ năng phù hợp để tận dụng thế mạnh của công nghệ số, và phân bố kỹ năng không đồng đều có thể gia tăng bất bình đẳng. Tỷ lệ người lao động có trình độ trong lực lượng lao động của Việt Nam hiện còn thấp và số lượng sinh viên tham gia các chương trình đào tạo sau phổ thông phù hợp chưa đủ để khỏa lấp chỗ trống. Với tốc độ như

hiện nay, Việt Nam sẽ cần 25 năm để đuổi kịp Thái Lan. Nhiều doanh nghiệp cho biết việc tìm kiếm và giữ chân các chuyên viên phân tích dữ liệu, lập trình viên và chuyên viên mô hình hóa giỏi ngày càng khó. Với tốc độ thay đổi nhanh chóng và sự bất định về yêu cầu của việc làm trong tương lai, sự phối hợp giữa Chính phủ và khu vực tư nhân có thể giúp xác định và dự báo những kỹ năng nào sẽ có nhu cầu cao nhất. Việt Nam có thể cân nhắc năm phương án bổ trợ cho nhau: (i) bồi dưỡng nhân tài trẻ về công nghệ số thông qua chương trình học bổng quy mô lớn để chuẩn bị cho sinh viên ở giai đoạn khác nhau trong sự nghiệp sẵn sàng trước thời đại số (như tại In-đô-nê-xia); (ii) xây dựng các chương trình kết hợp phát triển kỹ năng liên quan đến kinh tế số với tài trợ và cố vấn cho các doanh nhân số (như tại Sing-ga-po); (iii) đưa công nghệ vào giáo dục từ các giai đoạn đầu (như tại Hà Lan); (iv) thu hút nhân tài từ những kiều bào đang tham gia các lĩnh vực số khắp thế giới (như tại Phi-líp-pin và Pháp); và (v) khuyến khích phát triển kỹ năng mềm cho người lao động, như kỹ năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, truyền thông, làm việc nhóm, sáng tạo, và quản lý (bằng cách đào tạo cho giảng viên trong các lĩnh vực trên và sửa đổi chương trình học).
 

Hành động thứ hai: Bồi dưỡng năng lực đổi mới sáng tạo

Để duy trì năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo liên tục là điều kiện bắt buộc. Chu kỳ ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) ngắn nghĩa là công nghệ trong ngành này có thể được phát minh, thử nghiệm và ứng dụng nhanh hơn nhiều so với các ngành công nghệ khác, chẳng hạn công nghệ y học. Cũng vì lẽ đó, CNTT&TT có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời. Ngày nay, hầu hết hỗ trợ của Chính phủ đều hướng vào các nỗ lực nghiên cứu và phát triển, thay vì tạo điều kiện thuận lợi cho lan tỏa, áp dụng và thích ứng công nghệ mới của các doanh nghiệp. Để tái cân bằng chính sách trên, Chính phủ có thể (i) hạ thấp rào cản gia nhập, đặc biệt đối với các công ty có năng lực công nghệ cao, như bằng cách triển khai thực hiện những hiệp định thương mại tự do khu vực thông qua gần đây, và

theo bước các quốc gia như Ốt-xtrây-lia, Đan Mạch, Đức, Ai-len, Nhật Bản và Bồ Đào Nha; (ii) cải thiện chính sách cạnh tranh và việc triển khai thực hiện chính sách (Ốt-xtrây-lia, Đức, Hàn Quốc); và (iii) thúc đẩy khởi nghiệp và khuyến khích doanh nghiệp nhỏ trong ngành công nghệ số với các hỗ trợ có mục tiêu để tạo điều kiện tiếp cận tài chính, thông tin và phát triển kỹ năng tốt hơn.
 

Hành động thứ ba: Đẩy mạnh tiếp cận thông tin, chất lượng và an ninh

Nhiều lợi ích của một nền kinh tế ảo có thể được xác định bằng khả năng tiếp cận và chất lượng thông tin mà các công cụ số mới mang đến cho người dùng. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn

đạt kết quả thấp về tiếp cận thông tin Chính phủ và về nội dung thông tin do Chính phủ cung cấp. Hơn nữa, khả năng lưu động dữ liệu, khả năng trao đổi và sử dụng dữ liệu còn hạn chế, cho dù Chính phủ đã ra mắt cổng thông tin dữ liệu nội bộ vào giữa năm 2020. Trong lúc đang hoàn thiện dự thảo Nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, Chính phủ cần tìm cách cân bằng giữa quản lý dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, và tạo điều kiện thuận lợi cho lưu chuyển dữ liệu số, đồng thời học hỏi kinh nghiệm các quốc gia khác trong khu vực cũng đang từng bước chuyển từ giảm bớt chủ nghĩa bảo hộ dữ liệu sang tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân (như tại các nền kinh tế ASEAN khác, bao gồm cả Sing-ga-po).

Xem ngay Báo cáo mới nhất của World bank tháng 8/2021: Việt Nam Số Hóa - Con đường đến tương lai.

Phần 1: Điểm lại những diễn biến gần đây của nền kinh tế Việt Nam, bàn về triển vọng của nền kinh tế trong ngắn hạn và trung hạn, và chỉ ra những rủi ro trong và ngoài nước.

Phần 2: Xem xét những điều Việt Nam cần thực hiện để hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trong những nền kinh tế số tiên tiến nhất trên thế giới mà vẫn khai thác tối đa lợi ích của chuyển đổi số

>> Bản tiếng Việt: Xem tại đây

>> Bản tiếng Anh: Xem tại đây

- Theo WorkBank -